حضور قلب در نماز
سؤال:بنده مدتي است آنچه را كه از بزرگٌان دين و اهل بيت (عليهم السلام) در مورد نمازسفارش شده؛ و هر چه كتاب در مورد نماز مطالعه نموده ام؛ رعايت كرده ام، مانند خواندن نماز اول وقت، رعايت مستحبات، خواندن نماز در اوقات پنجگانه، نماز جامع، خواندن نوافل، توسل به يكي از معصومين (عليهم السلام)در هنگٌام ورود به نماز، ولي آن چنان كه شايسته باشد حضور قلب در نماز و لذت در مناجات و عبادت برايم حاصل نشده، لطفا در مورد چگونگٌي تمركز در نماز توضيح فرماييد.
جواب:
(1)- آنچه به آن موفق شده ايد بسيار پسنديده و توفيق ارزشمندي است، و در جهت وسيع كردن ميدان بهره مندى شما از نماز است، ولى موضوع توجّه؛ جان و روح اين مطلب بوده كه بدون اين؛ همه آنها قالب بي روح است.
(2)- توجّه در نماز بدون تمركز بدست نمي آيد، و تمركز با انقطاع از غير بدست مي آيد، نه التفات به اغيار و تمركز در يك نقطه، لذا بايد از بيرون نماز منقطع گرديد.
(3)- مشكل عدم تمركز؛ ناشي از شلوغي و ورّاجي ذهن و غير اختيارى بودن فعاليت آنست، براى تمركز بايد فعاليت ذهن آرام و بلكه بكلي متوقف شود، تمركز و توجه؛ نوعي مشغول كردن ذهن به يك امر خوب و مورد نظر نيست، بلكه كلاّ بايد ذهن خاموش شود.
(4)- خاموش كردن ذهن در وقت نياز؛ تنها با تسلط صاحب ذهن ممكن است، تسلط شخص بر ذهن با اختيارى كردن فعاليت ذهن عملي است، يعني هر وقت بخواهد بتواند آنرا خاموش كرده؛ و ميدان جولان ذهن را در اختيار داشته باشد، و اين بدون سابقه تجربه و مهارت شخص در اين زمينه بدست نمي آيد، از اين رو شخص بايد در بيرون نماز و غير از وقت عبادت نيز مرتبا به دنبال اختيارى كردن فعاليت ذهن باشد.
(5)- اختيارى كردن فعاليت ذهن؛ تنها با منع فعاليت غير اختيارى ذهن بدست مي آيد، برنامه اختيارى كردن ذهن را از اينجا مي توانيد شروع كنيد: فعاليت ذهن در هر كارى ؛ حتى جزئي ترين و بي اهميت